สถาบันวิทยาศาสตร์เทคโนโลยีชุมชน (สทช.) กรมวิทยาศาสตร์บริการ (วศ.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ได้จัดโครงการ “การเสริมสร้างสมรรถนะเชิงลึกสำหรับบุคลากรห้องปฏิบัติการวิจัยและพัฒนา ระยะที่ 2” ระหว่างวันที่ 23 – 24 กุมภาพันธ์ 2569 ณ โรงแรม ควีนส์แลนด์ กรุงเทพฯ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาศักยภาพและสมรรถนะด้านดิจิทัลและปัญญาประดิษฐ์ (AI) นำโดย นางอาภาพร สินธุสาร ผู้อำนวยการสถาบันวิทยาศาสตร์เทคโนโลยีชุมชน พร้อมบุคลากร 50 คน เข้าร่วมการฝึกอบรมในครั้งนี้
    โครงการนี้มุ่งยกระดับศักยภาพและสมรรถนะด้านดิจิทัลและปัญญาประดิษฐ์ (AI) ของบุคลากร โดยครอบคลุมการอบรมและพัฒนาในหัวข้อสำคัญ ได้แก่ พื้นฐาน Generative AI การประยุกต์ใช้ AI ในงานบริหารจัดการและงานสร้างสรรค์ เครื่องมือ AI สำหรับงานวิจัย ตลอดจนกรอบจริยธรรมการใช้ AI สำหรับการวิจัยและการปฏิบัติงานขององค์กร ช่วยลดขั้นตอนการทำงานที่ซ้ำซ้อน เพิ่มความรวดเร็วและความถูกต้องของข้อมูล ส่งผลให้หน่วยงานสามารถนำข้อมูลเชิงวิเคราะห์ไปใช้สนับสนุนการตัดสินใจเชิงนโยบายและเชิงบริหาร เสริมสร้างความพร้อมของบุคลากรในการนำเทคโนโลยีดิจิทัลและ AI ไปใช้ให้เกิดประสิทธิผลและรับผิดชอบต่อสังคมและองค์กรอย่างยั่งยืน

   เมื่อวันที่ 13 กุมภาพันธ์ 2569 กรมวิทยาศาสตร์บริการ (วศ.) นำโดย ดร.พจมาน ท่าจีน รองอธิบดี รักษาราชการแทนอธิบดี พร้อมด้วยคณะผู้บริหาร นักวิจัย และเจ้าหน้าที่จากสถาบันห้องปฏิบัติการอ้างอิงแห่งชาติ และศูนย์ห้องปฏิบัติการอ้างอิงชีวภาพ (BRLC) เข้าศึกษาดูงาน ณ สถานวิจัยเครื่องสำอางและผลิตภัณฑ์ธรรมชาติ (CosNat) คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร เพื่อแลกเปลี่ยนเรียนรู้แนวทางการพัฒนาห้องปฏิบัติการทดสอบสารสำคัญที่มีฤทธิ์ทางชีวภาพในกลุ่มอาหารฟังก์ชัน (Functional Food) และสมุนไพรไทย รวมถึงการยกระดับห้องปฏิบัติการสู่มาตรฐานผู้ผลิตวัสดุอ้างอิง (Reference Materials) ตามมาตรฐาน ISO 17034
​
     ในการนี้ ดร.กนิษฐ์ ตะปะสา นักวิทยาศาสตร์ทรงคุณวุฒิ ผู้อำนวยการสถาบันห้องปฏิบัติการอ้างอิงแห่งชาติ (สอช.) นายสมภพ ลาภวิบูลย์สุข ผู้อำนวยการศูนย์ห้องปฏิบัติการอ้างอิงชีวภาพ พร้อมคณะนักวิจัยจากกรมวิทยาศาสตร์บริการ ได้รับการต้อนรับจาก ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ประภาพรรณ เต็มกิจถาวร พร้อมด้วย ดร.ปรียานุช พิมจักร และ ดร.กัลยารัตน์ พุ่มเล็ก คณะผู้บริหารและนักวิจัยของ CosNat โดยได้ร่วมรับฟังบรรยายภาพรวมการดำเนินงาน เยี่ยมชมห้องปฏิบัติการ เครื่องมือวิทยาศาสตร์ และผลงานวิจัยด้านเครื่องสำอางและผลิตภัณฑ์จากธรรมชาติ ตลอดจนแลกเปลี่ยนประสบการณ์ด้านการพัฒนาวิธีทดสอบและการยกระดับมาตรฐานห้องปฏิบัติการ
​ ในด้านอาหารฟังก์ชัน มีการดำเนินงานวิจัยและพัฒนาสารสำคัญที่มีฤทธิ์ทางชีวภาพอย่างครบวงจร ครอบคลุมตั้งแต่การพัฒนาวิธีทดสอบสารสำคัญในอาหารและผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร การพัฒนาวิธีสกัดจากวัตถุดิบอาหาร การประเมินฤทธิ์ทางชีวภาพและความปลอดภัย ไปจนถึงการพัฒนาผลิตภัณฑ์ที่ตอบสนองความต้องการของตลาด สำหรับการวิจัยสมุนไพรไทย มุ่งเน้นพืชสมุนไพรศักยภาพสูง เช่น ขมิ้นชัน ไพล กระชายดำ และกระท่อม โดยดำเนินการจัดทำ Herbal Reference Standard และพัฒนาระบบ Genetic and Molecular Marker System เพื่อสร้างฐานข้อมูลระดับพันธุกรรมและชีวโมเลกุลด้วยเทคโนโลยี Multi-omics ควบคู่กับการพัฒนาห้องปฏิบัติการทดสอบฤทธิ์ทางชีวภาพและห้องปฏิบัติการพันธุศาสตร์โมเลกุล รวมถึงการพัฒนา molecular markers สำหรับการตรวจสอบย้อนกลับทางพันธุกรรมของวัตถุดิบและผลิตภัณฑ์เกษตร
​
   นอกจากนี้ ยังมีแนวทางความร่วมมือในหลายมิติ อาทิ การพัฒนาฐานข้อมูลจีโนมสมุนไพร การทดสอบฤทธิ์ทางชีวภาพระหว่างห้องปฏิบัติการ (Interlaboratory comparison) และการแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ผ่านการฝึกอบรม (Training) ครอบคลุมทั้งด้าน Functional Food และสมุนไพรไทย การศึกษาดูงานครั้งนี้นับเป็นก้าวสำคัญในการบูรณาการเทคโนโลยี Multi-omics ร่วมกับการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานห้องปฏิบัติการมาตรฐาน เพื่อสนับสนุนการอนุรักษ์และการผลิตวัตถุดิบพืชสมุนไพรไทยคุณภาพสูงในห่วงโซ่อุปทานอย่างยั่งยืน สอดคล้องกับวิสัยทัศน์ของกรมวิทยาศาสตร์บริการในการยกระดับขีดความสามารถด้านห้องปฏิบัติการอ้างอิงของประเทศ

     วันที่ 24 กุมภาพันธ์ 2569 กรมวิทยาศาสตร์บริการ กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม โดย นางพจมาน ท่าจีน รองอธิบดีรักษาราชการแทนอธิบดีกรมวิทยาศาสตร์บริการ เป็นประธานในพิธีมอบใบรับรองระบบงานห้องปฏิบัติการให้แก่หน่วยงานทั้งภาครัฐและเอกชน ณ ห้องประชุมภูมิบดินทร์ ชั้น 6 อาคารสถานศึกษาเคมีปฏิบัติ กรมวิทยาศาสตร์บริการ
     นางพจมาน ท่าจีน รองอธิบดี วศ. เปิดเผยว่า จากแผนปฏิบัติราชการรายปี พ.ศ. 2569 ของกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม มุ่งสู่วิสัยทัศน์ “สานพลังการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรมไทย พลิกโฉมให้ประเทศมีการพัฒนาอย่างรวดเร็วและยั่งยืน ยกระดับความสามารถในการแข่งขันด้วยเศรษฐกิจสร้างคุณค่า และพร้อมก้าวสู่อนาคต” โดยเชื่อมโยงกับนโยบายระดับชาติ ในการพัฒนาประเทศด้านการอุดมศึกษา และด้านวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม ประกอบด้วยยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี (พ.ศ. 2561 - 2580) แผนแม่บทภายใต้ยุทธศาสตร์ชาติ แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 และแผนระดับ 3 โดยปรับใช้นโยบายร่วมกับการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้านคุณภาพของประเทศ (National Quality Infrastructure : NQI) ในการกระตุ้นเศรษฐกิจและเพิ่มมูลค่าการส่งออกของประเทศในภาคอุตสาหกรรม
  หน่วยรับรองระบบงานจึงเป็นหน่วยงานหลักที่สำคัญในการร่วมกันขับเคลื่อนการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้านคุณภาพของประเทศ ในการยกระดับห้องปฏิบัติการภายใต้มาตรฐานสากล ให้เกิดความน่าเชื่อถือและสร้างความมั่นใจในผลการทดสอบ เพิ่มคุณค่าและมูลค่าให้กับสินค้าต่าง ๆ สร้างความพร้อมในการแข่งขันบนเวทีการค้าโลก พร้อมทั้งผลักดันคุณภาพสินค้าด้านคุณภาพและความปลอดภัยให้เป็นไปตามมาตรฐานสากล เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตประชาชน
    ทั้งนี้นางจันทรัตน์ วรสรรพวิทย์ ผู้อำนวยการสำนักบริหารและรับรองห้องปฏิบัติการ กล่าวรายงานเพิ่มเติมว่า มีหน่วยงานที่เข้ารับใบรับรองระบบงานฯ ในครั้งนี้ จำนวน 17 หน่วยงาน ได้แก่
1. ห้องปฏิบัติการ บริษัท ฝาจีบ จำกัด (มหาชน)
2. ห้องปฏิบัติการยางแท่งเอสทีอาร์ ศูนย์ควบคุมยางสงขลา
3. ห้องเครื่องมือวิเคราะห์ ศูนย์นวัตกรรมสมุนไพรครบวงจร มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง
4. ศูนย์วิจัยและพัฒนานวัตกรรมสินค้าเกษตรและอาหาร ภาคตะวันออก มหาวิทยาลัยราชภัฏรำไพพรรณี
5. ห้องปฏิบัติการนวัตกรรมอาหารเพื่ออุตสาหกรรม อุทยานวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
6. ห้องปฏิบัติการทดสอบ กบินทร์บุรี บริษัท อีสเทิร์น ไทย คอนซัลติ้ง 1992 จำกัด
7. ห้องปฏิบัติการ บริษัท ไอ ซี พี ลัดดา จำกัด
8. ห้องปฏิบัติการอนามัยสิ่งแวดล้อม ศูนย์อนามัยกลุ่มชาติพันธุ์ ชายขอบ และแรงงานข้ามชาติ กรมอนามัย
9. ห้องปฏิบัติการ บริษัท อาร์ซีไอ แล็บสแกน จำกัด
10. ห้องปฏิบัติการทดสอบศูนย์วิทยาศาสตร์ คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบูรณ์
11. ห้องปฏิบัติการจุลชีววิทยา บริษัท เบญจพันธ์พงศ์ จำกัด
12. ห้องปฏิบัติการทางเคมี บริษัท ทรอปิคอลแคนนิ่ง (ประเทศไทย) จำกัด (มหาชน)
13. Food Safety Laboratory, Myanmar Innovative Life Sciences Company Limited
14. ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1/1 เชียงราย กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์
15. สถาบันชีววัตถุ กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์
16. ศูนย์วิจัยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อม กรมการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อม
17. ฝ่ายผลิตเครื่องมือแพทย์ บริษัท วี เมด แล็บ เซ็นเตอร์ จํากัด
    ซึ่งกรมวิทยาศาสตร์บริการ พร้อมผลักดันและส่งเสริมให้หน่วยตรวจสอบและรับรองทั้งภาครัฐและเอกชนได้รับการรับรองระบบงานมากขึ้น เพื่อยกระดับคุณภาพและความปลอดภัยของสินค้าให้ประชาชนมีคุณภาพชีวิตที่ดียิ่งขึ้น

     23 กุมภาพันธ์ 2569 กรมวิทยาศาสตร์บริการ (วศ.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) จัดประชุมและเสวนาวิชาการ เรื่อง “การพัฒนาและเสริมสร้างศักยภาพเครือข่ายห้องปฏิบัติการทดสอบคอนกรีตผสมเสร็จของประเทศไทย” โดยมี ดร.พจมาน ท่าจีน รองอธิบดี รักษาราชการแทนอธิบดีกรมวิทยาศาสตร์บริการ เป็นประธานเปิดการประชุม ณ ห้องกมลทิพย์ 2 โรงแรมเดอะ สุโกศล กรุงเทพมหานคร
     ดร.พจมาน ท่าจีน กล่าวว่า การจัดประชุมฯ ครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อยกระดับและเตรียมความพร้อมของเครือข่ายห้องปฏิบัติการทดสอบวัสดุก่อสร้าง รวมถึงเป็นเวทีกลางในการแลกเปลี่ยนข้อมูลและระดมความคิดเห็นจากหน่วยงานกำกับดูแล ผู้เชี่ยวชาญ และผู้แทนห้องปฏิบัติการทั่วประเทศ เพื่อขับเคลื่อนโครงสร้างพื้นฐานทางคุณภาพของประเทศ (NQI) ซึ่งอุตสาหกรรมก่อสร้างในปัจจุบันใช้คอนกรีตผสมเสร็จ (Ready-Mixed Concrete) อย่างแพร่หลาย เนื่องจากสามารถควบคุมสัดส่วนวัสดุและกระบวนการผลิตจากโรงงานได้อย่างเป็นระบบ การนำไปใช้ในงานโครงสร้างที่มีความสำคัญจึงต้องอาศัยผลการทดสอบที่ถูกต้อง แม่นยำ และสามารถสอบกลับได้ เพื่อให้เป็นไปตามเกณฑ์ที่กำหนดและสร้างความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สินของประชาชน
     ทั้งนี้ ห้องปฏิบัติการทดสอบเป็นกลไกสำคัญของโครงสร้างพื้นฐานทางคุณภาพของประเทศ (National Quality Infrastructure: NQI) ทำหน้าที่เชื่อมโยงมาตรฐาน การควบคุมคุณภาพ และการใช้งานจริงในภาคก่อสร้าง จึงจำเป็นต้องเร่งพัฒนาเครือข่ายห้องปฏิบัติการให้มีความพร้อม ดำเนินงานภายใต้มาตรฐานเดียวกัน และกระจายการให้บริการครอบคลุมทุกภูมิภาคของประเทศ เพื่อให้การทดสอบรองรับงานก่อสร้างในพื้นที่ต่าง ๆ ได้อย่างทั่วถึง เพิ่มความน่าเชื่อถือของผลการทดสอบ และเสริมสร้างความปลอดภัยแก่ประชาชน
   ดังนั้นการจัดประชุมฯดังกล่าวจึงเป็นก้าวสำคัญในการวางรากฐานการพัฒนาเครือข่ายห้องปฏิบัติการทดสอบคอนกรีตผสมเสร็จของประเทศให้มีความเข้มแข็ง เป็นระบบ และยั่งยืน รองรับการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานในระยะยาว พร้อมทั้งขยายขอบข่ายการพัฒนาเครือข่ายห้องปฏิบัติการไปสู่ผลิตภัณฑ์และสาขาอื่น ๆ ของประเทศ เพื่อยกระดับมาตรฐานความปลอดภัยของสินค้า สร้างความเชื่อมั่นให้กับประชาชน และเสริมสร้างความสามารถในการแข่งขันของประเทศในอนาคตอย่างต่อเนื่อง