“น้ำสะอาด” เป็นปัจจัยพื้นฐานของการดำรงชีวิตและเป็นสิทธิขั้นพื้นฐานที่ประชาชนทุกคนควรได้รับ แต่ในความเป็นจริง หลายชุมชนของประเทศไทยยังคงประสบปัญหาคุณภาพน้ำประปาหมู่บ้านที่ไม่ได้มาตรฐาน ทั้งด้านความใส สี กลิ่น ตลอดจนการปนเปื้อนของเชื้อโรค ซึ่งส่งผลกระทบโดยตรงต่อสุขภาพ คุณภาพชีวิต และความเชื่อมั่นของประชาชนผู้ใช้น้ำ
    ปัญหาดังกล่าวไม่ได้เกิดจากแหล่งน้ำเพียงอย่างเดียว หากยังรวมถึงข้อจำกัดด้านองค์ความรู้ เทคโนโลยี และบุคลากรผู้ดูแลระบบประปาหมู่บ้าน ทำให้หลายพื้นที่ไม่สามารถบริหารจัดการระบบผลิตน้ำประปาให้มีประสิทธิภาพได้อย่างต่อเนื่อง
     กรมวิทยาศาสตร์บริการ (วศ.) โดยสถาบันวิทยาศาสตร์เทคโนโลยีชุมชน จึงนำองค์ความรู้ด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรม มาประยุกต์ใช้เพื่อแก้ไขปัญหาอย่างตรงจุด ผ่านการพัฒนา “เทคโนโลยีที่เหมาะสม” สำหรับชุมชน ซึ่งเป็นนวัตกรรมที่ใช้งานง่าย มีประสิทธิภาพสูง ต้นทุนไม่สูง และสามารถนำไปประยุกต์ใช้ได้จริงในพื้นที่ตามภูมิภาคต่างๆของประเทศไทย อาทิ นวัตกรรมเครื่องกรองน้ำระบบสารกรองการที่ถูกพัฒนาให้สามารถกรองสนิมเหล็ก ตะกอน กลิ่นคลอรีน และความกระด้างในน้ำที่อาจก่อให้เกิดอันตรายต่อสุขภาพของผู้บริโภคได้ โดยผ่านระบบการกรองตะกอนและสนิมเหล็ก ระบบการกำจัดกลิ่นคลอรีน ระบบการกรองสารลดความกระด้าง แล้วผ่านเข้าสู่ระบบกรองใสและระบบฆ่าเชื้อโรคด้วยแสงยูวี
   ดร.พจมาน ท่าจีน รองอธิบดี รักษาราชการแทนอธิบดีกรมวิทยาศาสตร์บริการ ได้เน้นย้ำถึงประสิทธิภาพของระบบประปาหมู่บ้านเพื่อการสร้างความเชื่อมั่นแก่พี่น้องประชาชนผู้บริโภค โดยกล่าวว่า นวัตกรรมสำคัญของระบบปรับปรุงคุณภาพน้ำประปาหมู่บ้าน คือ “ระบบเติมสารละลายสารส้มอัตโนมัติ” ช่วยลดขั้นตอนการเปิดปิดวาล์วและสามารถปรับปริมาณสารส้มให้เกิดการตกตะกอนได้อย่างมีประสิทธิภาพ ทุ่นแรงงานคน และ “ระบบฆ่าเชื้อโรคด้วยรังสีอัลตราไวโอเลต (UV) แบบอัตโนมัติ” ซึ่งช่วยกำจัดเชื้อโรคโดยไม่ทิ้งสารเคมีตกค้างในน้ำ ทำให้ประชาชนสามารถเข้าถึงน้ำสะอาดปลอดภัยต่อการอุปโภคบริโภคมากยิ่งขึ้น ซึ่งนวัตกรรมทั้งสองระบบได้รับการออกแบบให้สอดคล้องกับบริบทของชุมชนไทย เน้นความเรียบง่ายในการใช้งาน ดูแลรักษาไม่ซับซ้อน และลดภาระค่าใช้จ่ายในการบริหารจัดการ จึงเป็นอีกทางเลือกหนึ่งในการยกระดับคุณภาพระบบประปาหมู่บ้านให้มีมาตรฐานเพื่อคุณภาพชีวิตที่ดีของประชาชน โดยมีความสะอาดปลอดภัยตามเกณฑ์คุณภาพน้ำประปาดื่มได้ของกรมอนามัย
นอกจากนี้ ดร.พจมาน ท่าจีน ได้กล่าวถึงการเพิ่มประสิทธิภาพและการสร้างความยั่งยืนของการพัฒนาเทคโนโลยีดังกล่าว โดยกรมวิทยาศาสตร์บริการได้มีการพัฒนากระบวนการบริหารจัดการด้วยการถ่ายทอดเทคโนโลยีและสร้างเครือข่ายความร่วมมือที่เหมาะสมกับหน่วยงานในพื้นที่อย่างต่อเนื่อง เพื่อให้ผู้ปฏิบัติงานสามารถนำองค์ความรู้ไปประยุกต์ใช้และขยายผลได้อย่างมีประสิทธิภาพ ถือเป็นกลไกสำคัญในการเชื่อมโยงภาครัฐ นักวิชาการ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และผู้ปฏิบัติงานในพื้นที่ ให้ร่วมกันพัฒนาแนวทางบริหารจัดการระบบประปาหมู่บ้านที่มีคุณภาพ ตอบโจทย์ปัญหาของแต่ละชุมชน และสามารถดูแลระบบได้ด้วยตนเองในระยะยาว เป็นการสร้างความมั่นคงด้านน้ำสะอาดและพัฒนาศักยภาพของคนในชุมชนให้สามารถบริหารจัดการระบบน้ำได้อย่างยั่งยืน
       ภารกิจของกรมวิทยาศาสตร์บริการ กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม สะท้อนให้เห็นความสำคัญของวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีที่ไม่ใช่เรื่องไกลตัวอีกต่อไป หากแต่เป็นเครื่องมือสำคัญในการยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน ลดความเหลื่อมล้ำในการเข้าถึงน้ำสะอาด และสร้างความมั่นคงด้านสาธารณสุขให้กับประเทศ ดังนั้น เมื่อองค์ความรู้ทางวิทยาศาสตร์ถูกนำไปใช้แก้ไขปัญหาที่แท้จริงของชุมชน พร้อมกับการสร้างเครือข่ายความร่วมมือที่เข้มแข็ง ระบบประปาหมู่บ้านของไทยก็จะไม่เป็นเพียงแหล่งน้ำสำหรับการอุปโภคบริโภค แต่จะกลายเป็นรากฐานสำคัญของการพัฒนาคุณภาพชีวิต เศรษฐกิจ และสังคมของประเทศอย่างมั่นคงต่อไป

      วันที่ 21 กรกฎาคม 2569 นายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรี เป็นประธานเปิดงาน Thailand² “ยกกำลังประเทศไทย ยกระดับทุนมนุษย์” พร้อมไฮไลต์สำคัญในการกล่าวปาฐกถาพิเศษโดย ศ.ดร ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม ในหัวข้อ “ยกกำลังประเทศไทย ยกระดับทุนมนุษย์” ทั้งนี้ ผู้บริหารกรมวิทยาศาสตร์บริการ (วศ.) นำโดย ดร.พจมาน ท่าจีน รองอธิบดี รักษาราชการแทนอธิบดีกรมวิทยาศาสตร์บริการ นายวันชัย สุวรรณหงษ์ และคณะผู้บริหาร วศ. เข้าร่วมงานฯ ดังกล่าว ณ อาคารจักรพันธ์เพ็ญศิริ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ บางเขน กรุงเทพมหานคร
     งาน Thailand² จัดขึ้นภายใต้ความร่วมมือของ 5 กระทรวงหลัก ได้แก่ ภายในงานฯ มีการนำเสนอผลการดำเนินงานตลอดระยะเวลา 90 วันของ 5 กระทรวงภาคีเครือข่าย ได้แก่ กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ กระทรวงศึกษาธิการ และกระทรวงแรงงาน เพื่อร่วมขับเคลื่อนการพัฒนาทุนมนุษย์ของประเทศ ภายใต้แนวคิด “ยกกำลังประเทศไทย ยกระดับทุนมนุษย์” โดยมุ่งยกระดับศักยภาพประชาชนใน 5 มิติสำคัญ ได้แก่ คนไทย วางรากฐานการพัฒนาประเทศด้วยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี การศึกษา ยกระดับการศึกษาไทย พัฒนาคนให้พร้อมสำหรับโลกอนาคต เกษตรกร มุ่งสร้างความมั่นคงและเพิ่มมูลค่าภาคการเกษตร แรงงาน พัฒนาทักษะเพื่อรองรับเศรษฐกิจยุคใหม่ และ ผู้สูงอายุ ส่งเสริมสุขภาวะ คุณภาพชีวิต และศักยภาพในการดำรงชีวิตอย่างมีคุณค่า นอกจากนี้ภายในงานมีการจัดแสดงนิทรรศการและผลงานของหน่วยงานเครือข่าย เพื่อแลกเปลี่ยนองค์ความรู้และต่อยอดการพัฒนาประเทศอย่างเป็นรูปธรรม
      กรมวิทยาศาสตร์บริการ (วศ.) ในฐานะหน่วยงานในสังกัด กระทรวง อว. พร้อมเป็นส่วนหนึ่งในการนำวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและนวัตกรรม เป็นฐานในการพัฒนากำลังคนเพื่อ “ยกกำลังประเทศไทย” ด้วยการส่งเสริมและสนับสนุนโครงสร้างพื้นฐานทางคุณภาพยกระดับศักยภาพคนไทย และพร้อมเป็น “ลมใต้ปีกนวัตกรรมไทย” ที่จะช่วยผลักดันองค์ความรู้สู่การขับเคลื่อนการพัฒนาประเทศอย่างยั่งยืนต่อไป

    วันที่ 21-22 กรกฎาคม 2569 – กรมวิทยาศาสตร์บริการ (วศ.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) จัดสัมมนาวิชาการเรื่อง “DSS MICROPLASTIC 2026 : Daily Exposure & Standard Development” โดยมีดร.พจมาน ท่าจีน รองอธิบดี รักษาราชการแทนอธิบดีกรมวิทยาศาสตร์บริการ เป็นประธานเปิดงาน พร้อมด้วยผู้เข้าร่วมสัมมนาทั้งจากภาครัฐ มหาวิทยาลัย และภาคเอกชน ตลอดจนผู้ประกอบการในภาคอุตสาหกรรมกว่า 150 คน จาก 30 หน่วยงาน เข้าร่วม ณ โรงแรมอีสติน แกรนด์ พญาไท กรุงเทพมหานคร โดยมีเป้าหมายสำคัญเพื่อถ่ายทอดองค์ความรู้เกี่ยวกับการปนเปื้อนและการได้รับสัมผัสไมโครพลาสติกในชีวิตประจำวัน เทคนิคและวิธีการตรวจวิเคราะห์ไมโครพลาสติก การพัฒนาวิธีทดสอบและมาตรฐานสากล การแลกเปลี่ยนประสบการณ์และทิศทางการวิจัยล่าสุดด้านไมโครพลาสติก พร้อมสร้างเครือข่ายความร่วมมือระหว่างหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน และสถาบันการศึกษา ในการพัฒนามาตรฐานการทดสอบและการเฝ้าระวังมลพิษไมโครพลาสติกของประเทศไทย
​     ดร.พจมานฯ กล่าวว่า “กล่าวว่า ปัญหามลพิษจากขยะพลาสติกและการปนเปื้อนไมโครพลาสติกเป็นประเด็นสำคัญที่ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม ระบบนิเวศ และสุขภาพของประชาชน จึงมีความจำเป็นต้องพัฒนาวิธีการตรวจวิเคราะห์ที่เป็นมาตรฐาน มีความถูกต้อง และสามารถเปรียบเทียบผลระหว่างห้องปฏิบัติการได้อย่างน่าเชื่อถือ กรมวิทยาศาสตร์บริการมุ่งพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้านคุณภาพของประเทศ ผ่านการวิจัย การวิเคราะห์ทดสอบ การพัฒนามาตรฐาน การจัดกิจกรรมทดสอบความชำนาญ และการพัฒนาวัสดุอ้างอิง เพื่อยกระดับศักยภาพห้องปฏิบัติการของประเทศ สนับสนุนการเฝ้าระวังปัญหาไมโครพลาสติก และส่งเสริมการบริหารจัดการขยะพลาสติกอย่างยั่งยืน อันจะนำไปสู่การคุ้มครองผู้บริโภคและการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมในระยะยาว”
    ภายในงานได้รับเกียรติจากผู้เชี่ยวชาญทั้งในและต่างประเทศร่วมถ่ายทอดองค์ความรู้ อาทิ ผู้แทนจาก University of Texas at Arlington (สหรัฐอเมริกา), National Reference Laboratory for Food Contact Material (จีน), German Environment Agency (เยอรมนี), Nestlé Quality Assurance Center (ฝรั่งเศส), Federal Institute for Materials Research and Testing (เยอรมนี), University of Queensland (ออสเตรเลีย), Asian Institute of Technology (AIT) รวมถึงผู้ทรงคุณวุฒิจาก กรมวิทยาศาสตร์บริการ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบังมหาวิทยาลัยมหิดล สถาบันวิจัยจุฬาภรณ์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี สถาบันมาตรวิทยาแห่งชาติและมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
   การจัดสัมมนาครั้งนี้สะท้อนบทบาทเชิงรุกของกรมวิทยาศาสตร์บริการในการขับเคลื่อนงานด้านมาตรฐานและการวิเคราะห์ทดสอบไมโครพลาสติกของประเทศพร้อมบูรณาการความร่วมมือทั้งในและต่างประเทศ เพื่อพัฒนาศักยภาพห้องปฏิบัติการไทยให้มีมาตรฐานระดับสากล รองรับการกำหนดนโยบาย การคุ้มครองผู้บริโภค การจัดการสิ่งแวดล้อม และการพัฒนาเศรษฐกิจของประเทศอย่างยั่งยืน

    กรมวิทยาศาสตร์บริการ (วศ.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) โดย สถาบันพัฒนานักวิทยาศาสตร์จัดโครงการฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการ Train the Trainer: พัฒนาวิทยากรมืออาชีพด้านระบบคุณภาพห้องปฏิบัติการ หลักสูตร "การตรวจติดตามคุณภาพภายในระบบมาตรฐาน ISO/IEC 17025:2017" เพื่อพัฒนาวิทยากรรุ่นใหม่ให้มีความรู้ ความเชี่ยวชาญ และทักษะในการถ่ายทอดองค์ความรู้ด้านการตรวจติดตามคุณภาพภายในตามมาตรฐานสากลได้อย่างมีประสิทธิภาพ การฝึกอบรมจัดขึ้นระหว่างวันที่ 29-30 มิถุนายน 2569 และ 15-16 กรกฎาคม 2569 รวมระยะเวลา 4 วัน ณ ห้องอบรม 310 ชั้น 3 อาคารสถาบันพัฒนานักวิทยาศาสตร์ กรมวิทยาศาสตร์บริการ
    โดยเน้นการเรียนรู้ทั้งภาคทฤษฎีและภาคปฏิบัติ ครอบคลุมการจัดทำโปรแกรมการตรวจติดตามคุณภาพภายใน การวางแผนและการดำเนินการตรวจติดตาม การจัดทำรายการตรวจ การรวบรวมและประเมินหลักฐาน การรายงานผลการตรวจติดตาม การบริหารความเสี่ยงและโอกาส การควบคุมผลิตภัณฑ์และบริการที่จัดหาจากภายนอก การเขียนข้อบกพร่อง (Corrective Action Request: CAR) ตลอดจนแนวทางการแก้ไขข้อบกพร่อง พร้อมฝึกทักษะการเป็นวิทยากรผ่านกิจกรรมเชิงปฏิบัติการ
      การอบรมครั้งนี้ได้รับเกียรติจาก นางจันทรัตน์ วรสรรพวิทย์ ผู้อำนวยการสำนักบริหารและรับรองห้องปฏิบัติการ และ นางรติกร อลงกรณ์โชติกุล ผู้อำนวยการศูนย์รับรองระบบงานห้องปฏิบัติการ ๒ สำนักบริหารและรับรองห้องปฏิบัติการ เป็นวิทยากรถ่ายทอดองค์ความรู้ พร้อมแลกเปลี่ยนประสบการณ์และกรณีศึกษาจากการปฏิบัติงานจริง เพื่อเสริมสร้างความเข้าใจและพัฒนาศักยภาพของผู้เข้าอบรมให้สามารถนำความรู้ไปประยุกต์ใช้และถ่ายทอดได้อย่างมีประสิทธิภาพ
     การตรวจติดตามคุณภาพภายในเป็นกลไกสำคัญในการประเมินประสิทธิผลของระบบบริหารคุณภาพตามมาตรฐาน ISO/IEC 17025:2017 ช่วยยกระดับคุณภาพห้องปฏิบัติการ สร้างความเชื่อมั่นในผลการทดสอบและการสอบเทียบ และสนับสนุนการพัฒนาบุคลากรด้านห้องปฏิบัติการของประเทศให้เป็นไปตามมาตรฐานสากล

.