กรมวิทยาศาสตร์บริการ (วศ.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) โดยกลุ่มทดสอบความชำนาญห้องปฏิบัติการ กองบริหารจัดการทดสอบความชำนาญห้องปฏิบัติการ ได้จัดกิจกรรมทดสอบความชำนาญห้องปฏิบัติการ (Proficiency Testing: PT) โดยดำเนินการจัดส่งตัวอย่าง ให้แก่ห้องปฏิบัติการที่สมัครเข้าร่วมกิจกรรม ซึ่งเป็นห้องปฏิบัติการภายในประเทศ จำนวน 308 ห้องปฏิบัติการ เพื่อให้ห้องปฏิบัติการดำเนินการทดสอบผลการวัดในรายการ Chemical Oxygen Demand (COD) in water และส่งผลกลับมายังกลุ่มทดสอบความชำนาญห้องปฏิบัติการ เพื่อประเมินผลทางสถิติเปรียบเทียบผลการวัดระหว่างห้องปฏิบัติการระบบบำบัดน้ำเสีย เป็นระบบที่ลดปริมาณของเสียที่อยู่ในสภาพของเหลวให้น้อยลงหรืออยู่ในสภาพที่ไม่ก่อปัญหามลพิษทางสิ่งแวดล้อม ดังนั้น น้ำเสียเหล่านี้จำเป็นต้องได้รับการบำบัด และต้องอยู่ในเกณฑ์มาตรฐานตามกฎหมายกำหนดก่อนปล่อยสู่สิ่งแวดล้อม ทั้งนี้ ตัวชี้วัดคุณภาพน้ำและน้ำทิ้งมีด้วยกันหลายพารามิเตอร์ Chemical Oxygen Demand (COD) เป็นหนึ่งในพารามิเตอร์ที่ต้องควบคุม โดย COD เป็นการวัดปริมาณออกซิเจนที่ใช้สำหรับทำปฎิกิริยาเคมีกับสารอินทรีย์ที่มีอยู่ในน้ำ ให้กลายเป็นคาร์บอนไดออกไซด์และน้ำ ในสภาวะที่เป็นกรดเข้มข้นและมีอุณหภูมิสูง ซึ่งหากระดับ COD สูงจะบ่งบอกว่า น้ำมีสารประกอบอินทรีย์จำนวนมากซึ่งสามารถนำไปสู่ปัญหาสิ่งแวดล้อมได้ นอกจากนี้ COD ยังใช้เป็นมาตรฐานทางอ้อม เพื่อบ่งบอกปริมาณการมีอยู่ของมลพิษ เช่น สารเคมีเป็นพิษและโลหะหนัก ด้วยเหตุนี้ COD จึงเป็นพารามิเตอร์สำหรับการรับรองความปลอดภัยของน้ำ
            กรมวิทยาศาสตร์บริการ ได้สนับสนุนผู้ประกอบการที่ทำการทดสอบคุณภาพน้ำ โดยจัดกิจกรรมทดสอบความชำนาญห้องปฏิบัติการ สาขาสิ่งแวดล้อม รายการ Chemical Oxygen Demand (COD) in water เพื่อประเมินสมรรถนะและพัฒนาคุณภาพห้องปฏิบัติการทดสอบคุณภาพน้ำ เพื่อให้ได้ผลการทดสอบเป็นไปตามมาตรฐานสากล เป็นประโยชน์ของการเข้าร่วมกิจกรรมทดสอบความชำนาญห้องปฏิบัติการ เพื่อประเมินความสามารถของห้องปฏิบัติการ และติดตามความต่อเนื่องของความสามารถของห้องปฏิบัติการ รวมทั้งระบุปัญหาภายในห้องปฏิบัติการ อันจะนำไปสู่การปรับปรุงแก้ไขต่อไป เช่น ปัญหาที่เกิดจากกระบวนการวัดหรือทดสอบ และความสามารถของเจ้าหน้าที่ห้องปฏิบัติการซึ่งเป็นการประกันคุณภาพผลการทดสอบอย่างหนึ่งของห้องปฏิบัติการทดสอบที่ได้รับการรับรองระบบคุณภาพตามมาตรฐาน ISO/IEC17025 ทำให้เกิดความน่าเชื่อถือในผลการทดสอบว่ามีความแม่นยำถูกต้อง และเป็นที่ยอมรับทั้งหน่วยงานภาครัฐ เอกชน ทั้งในและต่างประเทศ

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

          วันที่ 9 เมษายน 2567 กรมวิทยาศาสตร์บริการ (วศ.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) โดย สำนักงานเลขานุการกรม ร่วมกับ กลุ่มงานคุ้มครองจริยธรรม จัดโครงการฝึกอบรมธรรมะ เพื่อส่งเสริมและพัฒนาคุณธรรมและจริยธรรม ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๖๗ ของ วศ. โดยนายแพทย์รุ่งเรือง กิจผาติ อธิบดี วศ. พร้อมด้วย นางสาวภัทริยา ไชยมณี รองอธิบดี ในฐานะหัวหน้ากลุ่มคุ้มครองจริยธรรม คณะผู้บริหาร ข้าราชการและเจ้าหน้าที่ วศ. ได้เข้าร่วมกิจกรรมทำบุญตักบาตรพระสงฆ์ พระราชวิสุทธิประชานาถ หรือหลวงพ่ออลงกต ติกฺขปญฺโญ เจ้าอาวาสวัดพระบาทน้ำพุ อ.เมือง จ.ลพบุรี ณ บริเวณหน้าอาคารตั้ว ลพานุกรม วศ. ซอยโยธี ถนนพระรามที่ 6 เขตราชเทวี กรุงเทพฯ เพื่อสร้างการเรียนรู้และการปฎิบัติตนให้เป็นผู้รู้จักการทำทาน แบ่งปัน และการให้ความช่วยเหลือผู้อื่น ซึ่งเป็นการลงมือปฏิบัติ เพื่อทำให้บุคลากรสังกัด วศ. เป็นผู้มีคุณธรรมและจริยธรรมที่ดี
          หลังจากนั้น นายแพทย์รุ่งเรือง กิจผาติ อธิบดี วศ. พร้อมด้วยคณะผู้บริหาร ข้าราชการและเจ้าหน้าที่ วศ. ได้เข้าร่วมกิจกรรมรับฟังการบรรยายธรรมะ โดยพระราชวิสุทธิประชานาถ หรือหลวงพ่ออลงกต ติกฺขปญฺโญ เจ้าอาวาสวัดพระบาทน้ำพุ อ.เมือง จ.ลพบุรี เพื่อเพิ่มพูนปัญญา พร้อมแนวคิดและคติธรรม ให้บุคลากร วศ. สามารถนำหลักธรรมทางพระพุทธศาสนาไปปฏิบัติตามได้อย่างถูกต้อง ซึ่งก่อให้เกิดประโยชน์ต่อการปฏิบัติตนและการปฏิบัติหน้าที่ราชการ ตลอดจนเป็นการส่งเสริมการต่อต้านการทุจริตและป้องกันการประพฤติมิชอบมิให้เกิดขึ้นภายในหน่วยงาน โดยการสร้างความรู้และความเข้าใจเกี่ยวกับหลักธรรมทางพระพุทธศาสนาที่ถูกต้องสำหรับนำมาประยุกต์ใช้และยึดถือในการปฏิบัติหน้าที่ราชการให้มีความโปร่งใส มีคุณธรรม ปราศจากการทุจริตหรือประพฤติมิชอบ และเป็นไปตามหลักธรรมาภิบาลที่ดี ตลอดจนสร้างวัฒนธรรมองค์กรคุณธรรมให้เกิดขึ้นภายในกรมวิทยาศาสตร์บริการ

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

          กรมวิทยาศาสตร์บริการ (วศ.) โดย กลุ่มทดสอบความชำนาญห้องปฏิบัติการ กองบริหารจัดการทดสอบความชำนาญห้องปฏิบัติการ ได้จัดกิจกรรมทดสอบความชำนาญห้องปฏิบัติการ (Proficiency testing, PT) โดยจัดส่งตัวอย่างน้ำให้แก่ห้องปฏิบัติการที่สมัครเข้าร่วมกิจกรรม จำนวน 356 ห้องปฏิบัติการ เพื่อให้ห้องปฏิบัติการดำเนินการทดสอบ ในรายการ Total Dissolved Solids (TDS) in water และส่งผลกลับมายังกลุ่มทดสอบความชำนาญห้องปฏิบัติการ กรมวิทยาศาสตร์บริการ เพื่อประเมินผลทางสถิติโดยวิธีการเปรียบเทียบผลการวัดระหว่างห้องปฏิบัติการต่อไป
          ของแข็งละลายน้ำ (Total Dissolved Solids; TDS) คือ การวัดปริมาณของแข็ง สารอนินทรีย์และสารอินทรีย์ที่ละลายอยู่ในน้ำ แหล่งของสารอินทรีย์เกิดได้จาก ตะกอน กากอุตสาหกรรม สิ่งปฏิกูลที่มาจากพื้นที่เขตเมือง ปุ๋ยและยาฆ่าแมลงที่ใช้ในสนามหญ้าและฟาร์ม เป็นต้น สำหรับแหล่งของสารอนินทรีย์ ได้แก่ หินและอากาศที่อาจมีไบคาร์บอเนต แคลเซียม ไนโตรเจน ฟอสฟอรัส เหล็ก กำมะถัน และแร่ธาตุอื่น ๆ ปะปนร่วมกันอยู่ ค่ามาตรฐานของ TDS ไม่ควรเกิน 500 mg/L หรือ 500 ppm หากค่า TDS เกิน 1000 mg/L จะเป็นน้ำที่ไม่เหมาะสำหรับใช้ในชีวิตประจำวัน ประโยชน์ในการทดสอบค่า TDS ได้แก่ (1) ด้านรสชาติ/สุขภาพ น้ำที่มีรสชาติแปลก ๆ เช่น เค็ม ขม หรือเหมือนมีโลหะผสมอยู่ เมื่อวัดหาค่า TDS มักจะมีค่าสูง ซึ่งเป็นตัวบ่งชี้ถึงแนวโน้มการปนเปื้อนแร่ธาตุที่เป็นพิษ (2) ค่า TDS จะบ่งชี้ถึงความกระด้างของน้ำได้ ซึ่งความกระด้างของน้ำเป็นสาเหตุของการก่อตัวของหินปูนในท่อ หรือตามวาล์ว (3) การเลี้ยงสัตว์น้ำคุณภาพน้ำที่ใช้สำหรับเลี้ยงสัตว์น้ำ ควรมีระดับของแร่ธาตุที่จำเป็นใกล้เคียงกับที่มีอยู่ตามธรรมชาติของสัตว์น้ำนั้น ดังนั้นการตรวจระดับ TDS และ pH ในน้ำจะเป็นดัชนีบ่งชี้คุณภาพน้ำที่สำคัญ (4) ตรวจวัดคุณภาพน้ำเสีย น้ำทิ้งจากบ่อบำบัดโรงงานอุตสาหกรรม ที่ต้องได้คุณภาพตามมาตรฐานโรงงาน เป็นต้น
          กรมวิทยาศาสตร์บริการ (วศ.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ได้ส่งเสริมและพัฒนาผู้ประกอบการที่ทำการทดสอบคุณภาพน้ำ โดยจัดกิจกรรมทดสอบความชำนาญห้องปฏิบัติการ สาขาสิ่งแวดล้อม รายการ Total Dissolved Solids (TDS) in water เพื่อประเมินสมรรถนะและพัฒนาคุณภาพห้องปฏิบัติการทดสอบคุณภาพน้ำ เพื่อให้ได้ผลการทดสอบเป็นไปตามมาตรฐานสากล ถือเป็นการประกันคุณภาพผลการทดสอบอย่างหนึ่งของห้องปฏิบัติการทดสอบที่ได้รับการรับรองระบบคุณภาพตามมาตรฐาน ISO/IEC 17025 เพื่อให้เกิดความน่าเชื่อถือในผลการทดสอบว่ามีความแม่นยำถูกต้อง และเป็นที่ยอมรับทั้งหน่วยงานภาครัฐ และเอกชน ประโยชน์ของการเข้าร่วมกิจกรรมทดสอบความชำนาญห้องปฏิบัติการ เพื่อประเมินความสามารถของห้องปฏิบัติการ และติดตามความต่อเนื่องความสามารถของห้องปฏิบัติการ รวมทั้งระบุปัญหาภายในห้องปฏิบัติการ อันจะนำไปสู่การปรับปรุงแก้ไขต่อไป เช่น ปัญหาที่เกิดจากกระบวนการวัดหรือทดสอบ และความสามารถของเจ้าหน้าที่ห้องปฏิบัติการ

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

            เมื่อวันที่ 10 เมษายน 2567 นางสาวศุภมาส อิศรภักดี รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัย และนวัตกรรม (อว.) ได้ฝากความห่วงใยถึงประชาชนที่จะสนุกสนานกับกิจกรรมในเทศกาลสงกรานต์ปี 2567 นี้ จนอาจลืมนึกถึงความปลอดภัย ทั้งนี้ พบว่าหนึ่งในประเพณีนิยมนอกจากการสาดน้ำ คือการประแป้งด้วย “ดินสอพอง” ซึ่งเป็นเอกลักษณ์จากภูมิปัญญาท้องถิ่นในการคลายร้อนของไทย ทางกระทรวง อว. เล็งเห็นถึงความสำคัญของการใช้ดินสอพองที่มีคุณภาพตามมาตรฐานเพื่อให้มั่นใจถึงความปลอดภัยของผู้ใช้ทุกคน รมว.อว. จึงได้มอบหมายให้กรมวิทยาศาสตร์บริการ (วศ.) กระทรวง อว. สำรวจคุณภาพของดินสอพองที่วางขายในท้องตลาด และแนะนำวิธีการตรวจสอบเพื่อให้มั่นใจว่าเป็นดินสอพองของแท้ ไม่เป็นอันตรายต่อสุขภาพของประชาชน
            นายแพทย์รุ่งเรือง กิจผาติ อธิบดีกรมวิทยาศาสตร์บริการ กล่าวว่า “ดินสอพอง” เป็นหนึ่งในของใช้ที่อยู่กับคนไทยมาทุกยุคทุกสมัยโดยเฉพาะในเทศกาลสงกรานต์ ดินสอพองนับเป็นหนึ่งในองค์ประกอบสำคัญของการคลายร้อนและสร้างความสนุกสนาน นอกจากทำให้ร่างกายเย็นสบายแล้วการใช้ดินสอพองประหน้ายังสามารถป้องกันแดดได้ดีอีกด้วย อย่างไรก็ตามผู้ใช้จะต้องมั่นใจว่าดินสอพองที่ใช้นั้นเป็นของแท้ที่ผลิตจากดินมาร์ล หรือปูนมาร์ล (Marl) ที่มีแคลเซียมคาร์บอเนตเป็นส่วนประกอบหลัก กรมวิทยาศาสตร์บริการ (วศ.) ได้ดำเนินการสุ่มตรวจคุณภาพของดินสอพองที่วางขายอยู่ในท้องตลาด
            พบว่ายังมีดินสอพองปลอมถึงร้อยละ 42.6 ที่มียิปซัมหรือแคลเซียมซัลเฟตเป็นองค์ประกอบหลัก แทนดินสอพองของแท้ที่ผลิตจากปูนมาร์ลหรือแคลเซียมคาร์บอเนต โดยฝุ่นยิปซัมนี้ถ้าเข้าไปในระบบทางเดินหายใจสามารถทำให้เกิดอาการภูมิแพ้ เจ็บคอ ระคายเคือง จมูกอักเสบ ปอดบวม และหายใจลำบากได้ หากสัมผัสกับผิวอาจทำให้เกิดการระคายเคือง คัน เป็นผื่นหรือเป็นลมพิษได้ ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับความไวของผิวต่อสารเคมีของแต่ละบุคคล โดยประชาชนสามารถตรวจสอบได้ด้วยตนเอง ด้วยการใช้น้ำมะนาวหรือน้ำส้มสายชูหยดลงในดินสอพอง หากเกิดฟองฟู่แสดงว่าเป็นดินสอพองแท้ แต่หากไม่เกิดปฏิกิริยาใด ๆ แสดงว่าเป็นดินสอพองปลอม
            นอกจากนั้นห้องปฏิบัติการ วศ. ยังได้ตรวจพบว่าดินสอพองที่สุ่มมาจำนวนร้อยละ 48 มีจำนวนแบคทีเรีย ยีสต์และรา มากกว่า 1,000 โคโลนีต่อตัวอย่าง 1 กรัม เกินกว่าเกณฑ์ที่กำหนดไว้ในมาตรฐานผลิตภัณฑ์ชุมชน ดินสอพองแปรรูป (มผช.453-2560) อีกทั้งยังพบเชื้อที่ก่อให้เกิดโรคทางผิวหนัง Clostridium spp. และเชื้อที่ก่อโรคอาหารเป็นพิษ Staphylococcus aureus หากเชื้อโรคเข้าสู่ร่างกายอาจทำให้เกิดอาการเจ็บป่วย คลื่นไส้ อาเจียน วิงเวียน ติดเชื้อได้ ในกรณีที่เข้าสู่ร่างกายในปริมาณมากอาจทำให้เกิดการติดเชื้อในกระแสเลือด และติดเชื้อในเนื้อเยื่ออ่อนซึ่งอาจเป็นอันตรายถึงชีวิตได้ โดยเฉพาะในผู้ที่มีปัญหาสุขภาพ ผู้สูงอายุ ผู้ป่วยโรคเบาหวานและมีแผล รวมถึงผู้ป่วยที่มีปัญหาภูมิคุ้มกันผิดปกติ
           นายแพทย์รุ่งเรืองฯ กล่าวเน้นย้ำว่า ดินสอพองที่ขายในท้องตลาดมีเป็นจำนวนมากซึ่งไม่สามารถตรวจสอบได้ทั้งหมดว่าเป็นดินสอพองของแท้ที่มีคุณภาพและมีความปลอดภัยต่อผู้ใช้งาน ดังนั้นประชาชนควรระมัดระวังเป็นพิเศษ หากจำเป็นต้องใช้ดินสอพองเล่นสงกรานต์ ควรระวังอย่าให้เข้าจมูกหรือปาก หรือหากมีบาดแผลที่ผิวหนังควรหลีกเลี่ยงดินสอพอง และขอความร่วมมือผู้ประกอบการคำนึงถึงความปลอดภัยของผู้บริโภค ควรมั่นใจว่าดินสอพองที่จะจำหน่ายให้ประชาชนต้องเป็นของแท้และมีคุณภาพตามที่มาตรฐานกำหนดเท่านั้น
            วศ.อว.ขอให้ข้อแนะนำประชาชน ในการสังเกตบรรจุภัณฑ์ที่ห่อหุ้มผลิตภัณฑ์ว่าอยู่ในสภาพที่สมบูรณ์ดีหรือไม่ หากเป็นแบบซองหรือแบบกระปุกพลาสติก ก็ควรเลือกบรรจุภัณฑ์ที่ปิดสนิท สะอาด ไม่ชำรุดหรือฉีกขาด พร้อมกับอย่าลืมตรวจสอบฉลากด้วยว่ามีส่วนประกอบ ชื่อแหล่งที่ผลิตและเครื่องหมายการค้าที่ได้รับการรับรองมาตรฐานจาก อย. หรือเครื่องหมาย OTOP ที่รับรองมาตรฐานว่าเป็นผลิตภัณฑ์ชุมชน (มผช.)

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------