เมื่อวันที่ 11 กุมภาพันธ์ 2569 กรมวิทยาศาสตร์บริการ (วศ.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) โดยคณะนักวิจัยจากสถาบันห้องปฏิบัติการอ้างอิงแห่งชาติ (สอช.) ได้ลงพื้นที่จังหวัดแม่ฮ่องสอน เข้าพบ นายพยุงศักดิ์ สิทธิลภ เกษตรจังหวัดแม่ฮ่องสอน และ นางสาวฐิตินันท์ เนื้อน้อย หัวหน้ากลุ่มส่งเสริมและพัฒนาเกษตรกร พร้อมด้วยคณะเจ้าหน้าที่ เพื่อหารือแนวทางยกระดับคุณภาพและพัฒนากระบวนการผลิตกาแฟของวิสาหกิจชุมชนในพื้นที่อย่างเป็นระบบ การดำเนินงานครั้งนี้เกิดจากการสุ่มเก็บตัวอย่างกาแฟคั่วจากวิสาหกิจชุมชนผู้ผลิต จำนวน 12 กลุ่ม ครอบคลุม 7 อำเภอ ได้แก่ อำเภอเมือง อำเภอขุนยวม อำเภอแม่ลาน้อย อำเภอแม่สะเรียง อำเภอปางมะผ้า อำเภอปาย และอำเภอสบเมย เพื่อนำมาตรวจวิเคราะห์คุณภาพและความปลอดภัย ตามข้อกำหนดของประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 197) พ.ศ. 2543 เรื่อง กาแฟ และมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม มอก. 522-2561 กาแฟคั่ว ซึ่งเป็นมาตรฐานสำคัญที่ใช้ควบคุมคุณภาพผลิตภัณฑ์กาแฟทั้งเพื่อจำหน่ายในประเทศและการส่งออก
    การทดสอบครอบคลุมทั้งคุณลักษณะทางกายภาพ เคมี ความปลอดภัยทางจุลชีววิทยา และการบรรจุ อาทิ ความชื้น ปริมาณน้ำตาล สารที่ละลายน้ำ สารสกัดด้วยปิโตรเลียมอีเทอร์ ปริมาณคาเฟอีน เถ้าและองค์ประกอบเถ้า การปนเปื้อนเชื้อจุลินทรีย์ ตลอดจนการตรวจสารสำคัญเพิ่มเติม ได้แก่ สารปรอท Acrylamide และ Ochratoxin A ซึ่งเป็นตัวชี้วัดด้านความปลอดภัยที่มีความสำคัญต่อการยกระดับผลิตภัณฑ์สู่ตลาดคุณภาพสูง
     จากนั้นคณะนักวิจัยได้ลงพื้นที่ให้คำปรึกษาเชิงลึกแก่กลุ่มวิสาหกิจชุมชนในจังหวัด ได้แก่ วิสาหกิจชุมชนผลิตกาแฟบ้านรวมไทย วิสาหกิจชุมชนแปรรูปกาแฟและผลผลิตทางการเกษตรบ้านห้วยมะเขือส้ม วิสาหกิจชุมชนชูบี วิสาหกิจชุมชนกลุ่มแปลงใหญ่กาแฟบ้านสบป่อง วิสาหกิจชุมชนกาแฟอินทรีย์ต้นน้ำปายบ้านดอยผักกูด และ วิสาหกิจชุมชนวิสาหกิจชุมชนกาแฟบ้านดอยช้าง เพื่อชี้แจงผลการทดสอบ พร้อมเสนอแนวทางปรับปรุงและพัฒนากระบวนการผลิตตลอดห่วงโซ่มูลค่า (Value Chain) ตั้งแต่การปลูก การจัดการหลังการเก็บเกี่ยว การแปรรูป การควบคุมคุณภาพ ไปจนถึงการพัฒนาช่องทางการตลาด
      นอกจากนี้ ยังได้ให้ข้อเสนอแนะในการสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับผลิตภัณฑ์ เช่น การประยุกต์ใช้เทคโนโลยีชีวภาพ การพัฒนาอัตลักษณ์และแบรนด์กาแฟพิเศษ (Specialty Coffee) รวมถึงการเตรียมความพร้อมด้านกฎหมายและมาตรฐาน เพื่อขออนุญาตผลิตและขอเลขสารบบอาหารจากสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) ในอนาคต การลงพื้นที่ในครั้งนี้สะท้อนบทบาทของวิทยาศาสตร์และนวัตกรรมในการสนับสนุนภาคเกษตรกรรมไทย ให้สามารถยกระดับคุณภาพ เพิ่มมูลค่า และสร้างความสามารถในการแข่งขันของสินค้าเกษตรไทยสู่ตลาดระดับประเทศและสากลอย่างยั่งยืน