📰 สอช. วศ. ร่วมหารือ กรมการข้าว บูรณาการยุทธศาสตร์วิจัยและนวัตกรรม ชู 6 โครงการเด่นยกระดับโครงสร้างพื้นฐานทางคุณภาพ (NQI) มุ่งสร้างความเชื่อมั่นข้าวไทยในตลาดโลก

🕘 วันที่ 2 มีนาคม พ.ศ. 2569
📍 ณ ห้องประชุมข้าวปลูก กรมการข้าว กรมวิทยาศาสตร์บริการ กรุงเทพมหานคร

สถาบันห้องปฏิบัติการอ้างอิงแห่งชาติ (สอช.) กรมวิทยาศาสตร์บริการ (วศ.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ประสานความร่วมมือกับกรมการข้าว กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เดินหน้าขับเคลื่อนแผนงานวิจัยเชิงรุกเพื่อแก้ปัญหาอุสรรคทางการค้าและเพิ่มมูลค่าทางเศรษฐกิจให้กับผลิตภัณฑ์ข้าวไทยด้วยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีขั้นสูง

เมื่อวันที่ 2 มีนาคม 2569 ดร.กนิษฐ์ ตะปะสา ผู้อำนวยการสถาบันห้องปฏิบัติการอ้างอิงแห่งชาติ (ผอ. สอช.) พร้อมด้วย นายสมภพ ลาภวิบูลย์สุข ผู้อำนวยการศูนย์ห้องปฏิบัติการอ้างอิงชีวภาพ (ผศอภ.) และคณะนักวิจัยจาก วศ. เข้าหารือร่วมกับผู้บริหารและนักวิชาการจากกรมการข้าว นำโดย นางจรัญจิตร เพ็งรัตน์ รักษาการผู้เชี่ยวชาญด้านพัฒนาผลิตภัณฑ์ข้าว และ นายบดีศร พุ่มรุ่งเรือง เพื่อวางกรอบการนำผลงานวิจัยไปใช้ประโยชน์ในเชิงนโยบายและเชิงพาณิชย์

ยุทธศาสตร์การวิจัย 6 มิติ เพื่อความยั่งยืนของอุตสาหกรรมข้าว
กรมวิทยาศาสตร์บริการได้นำเสนอโครงการวิจัยสำคัญภายใต้การสนับสนุนทุนจาก สกสว. ซึ่งมุ่งเน้นการตอบโจทย์ความท้าทายของอุตสาหกรรมข้าวในยุคปัจจุบัน 6 ด้าน ประกอบด้วย:
1. การจัดการสารปนเปื้อนอุบัติใหม่ (Contaminant Management): การศึกษาวิจัยปริมาณน้ำมันแร่กลุ่ม MOSH/MOAH ในข้าวและน้ำมันรำข้าว เพื่อเตรียมความพร้อมของห้องปฏิบัติการไทยรองรับมาตรการควบคุมความปลอดภัยอาหารที่เข้มงวดของสหภาพยุโรป (EU)
2. นวัตกรรมฐานข้อมูลชีวโมเลกุล (Advanced Omics Data): การพัฒนาแพลตฟอร์มฐานข้อมูล Multi-omics สำหรับพืชเศรษฐกิจ เพื่อใช้ในการจำแนกอัตลักษณ์และตรวจสอบย้อนกลับทางพันธุกรรม
3. การประเมินคุณภาพหลังการเก็บเกี่ยว (Post-harvest Quality): ศึกษาความเปลี่ยนแปลงทางเคมีและคุณลักษณะทางประสาทสัมผัส (Sensory Evaluation) ของข้าวพื้นเมืองไทยภายใต้สภาวะการเก็บรักษาที่ต่างกัน
4. เทคโนโลยีเกษตรแม่นยำ (Precision Agriculture): พัฒนาเซนเซอร์สำหรับวิเคราะห์ธาตุอาหารในดินแบบรวดเร็ว (Real-time Soil Nutrient Sensing) ที่สามารถรายงานผลได้ภายใน 15 นาที เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการบริหารจัดการปุ๋ย
5. การเฝ้าระวังสารพิษตกค้างยาวนาน (PFASs Surveillance): พัฒนาสมรรถนะการตรวจวัดสารในกลุ่ม Per- and Polyfluoroalkyl Substances (PFASs) ในข้าว เพื่อรองรับเกณฑ์มาตรฐานความปลอดภัยในอนาคต
6. การเพิ่มคุณค่าทางโภชนาการ (Nutritional Valorization): ศึกษาคุณลักษณะเด่นและความปลอดภัยของข้าวสายพันธุ์ใหม่ เพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มและส่งเสริมเศรษฐกิจฐานราก

การบริหารจัดการความเสี่ยงในโซ่อุปทาน (Supply Chain Risk Mitigation)
ที่ประชุมยังได้หารือเจาะลึกถึงแนวทางการแก้ไขปัญหาการปนเปื้อน MOSH/MOAH ในกระบวนการผลิตน้ำมันรำข้าว โดยอาศัยความเชี่ยวชาญของกรมการข้าวในการระบุจุดวิกฤตที่ต้องควบคุม (Critical Control Points) ตั้งแต่ขั้นตอนการเพาะปลูก การเก็บเกี่ยว จนถึงโรงสี (Upstream to Midstream) ซึ่งข้อมูลดังกล่าวจะถูกนำมาบูรณาการกับความสามารถด้านการวิเคราะห์ทดสอบของ วศ. เพื่อจัดทำเป็นแนวทางมาตรฐาน (Best Practice) ให้แก่ผู้ประกอบการส่งออก

ความร่วมมือครั้งนี้นับเป็นการสร้างระบบนิเวศนวัตกรรมที่เข้มแข็ง โดยการนำเทคโนโลยีระดับห้องปฏิบัติการอ้างอิงไปประยุกต์ใช้หน้างานจริง อันจะนำไปสู่การยกระดับข้าวไทยให้เป็นผลิตภัณฑ์ที่มีความปลอดภัยสูงและได้รับการยอมรับในระดับสากลอย่างยั่งยืน