รังนกแท้ - รังนกปลอม วศ. มีคำตอบ

นายชัยวุฒิ เลาวเลิศ รองอธิบดีกรมวิทยาศาสตร์บริการ ชี้แจงแก่ผู้สื่อข่าว ณ ห้องประชุมกรมวิทยาศาสตร์บริการ เช้าวันนี้ (14 ตุลาคม 2548 เวลา 10.30 น.) ว่า สืบเนื่องจากการที่สำนักคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) ได้เตือนผู้บริโภคให้ระมัดระวังในการเลือกซื้อเครื่องดื่มรังนกที่จำหน่ายในราคาค่อนข้างถูก ซึ่งอาจไม่ใช่รังนกแท้นั้น กรมวิทยาศาสตร์บริการ (วศ.) กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี เป็นหน่วยงานที่ให้บริการตรวจสอบคุณภาพผลิตภัณฑ์และวัตถุดิบต่าง ๆ มากมาย ด้วยเทคนิควิธีและเครื่องมือที่ทันสมัย มีประสิทธิภาพ ผลการตรวจสอบมีความเที่ยงตรง แน่นอน เป็นที่เชื่อถือได้ โดยเฉพาะทางด้านอาหาร ซึ่งรวมถึงรังนกและผลิตภัณฑ์รังนก โดยทดสอบเพื่อประกอบการขออนุญาตผลิตภัณฑ์อาหาร (ขอเครื่องหมาย อย.)

รังนกเป็นผลผลิตจากนกอีแอ่น นิยมนำมาปรุงเป็นอาหารหรือเครื่องดื่มรังนก ปัจจุบันรังนกและผลิตภัณฑ์รังนกมีจำหน่ายในหลายรูปแบบ เป็นรังนกแห้ง รังนกแห้งกึ่งสำเร็จรูป รังนกสดพร้อมปรุง เครื่องดื่มรังนกสำเร็จรูป เครื่องดื่มรังนกผสมโสม เครื่องดื่มรังนกสูตรไม่มีน้ำตาล เครื่องดื่มรังนกผสม คอลลาเจน จากการที่รังนกหายาก จึงทำให้มีราคาแพงมาก ขณะที่ความต้องการของตลาดทั้งในประเทศและต่างประเทศมีอยู่มาก ทำให้รังนกแท้มีปริมาณไม่เพียงพอกับความต้องการบริโภคของตลาด จึงได้มีผู้ฉวยโอกาสผลิตรังนกปลอมขึ้น

จากการตรวจสอบของกรมวิทยาศาสตร์บริการในห้องปฏิบัติการ โดยใช้วิธีทางเคมีและเทคนิคอินฟราเรดสเปคโทรสโคปิ สามารถบอกได้ว่ารังนกแท้ ทำมาจากรังนกอีแอ่น มีส่วนประกอบหลักเป็นโปรตีน และมีคาร์โบไฮเดรตเป็นส่วนประกอบรอง รังนกทุกชนิดมีรูปแบบของลายพิมพ์อินฟราเรดสเปคตรัมและส่วนประกอบของกรดอะมิโน ที่มีเอกลักษณ์ ซึ่งแตกต่างจากวัตถุชนิดอื่นอย่างชัดเจน จึงสามารถบ่งชี้ได้ว่าเป็นรังนกแท้หรือไม่

จากการสุ่มตัวอย่างเครื่องดื่มรังนกที่ร้านขายบางแห่งในเขตกรุงเทพมหานคร ตามริมบาทวิถี และร้านค้า มาทำการทดลอง พบว่า เป็นของปลอม รังนกปลอมที่พบทำมาจาก ยางคารายา ซึ่งเป็นยางจากไม้ยืนต้น Sterculia urens มีถิ่นกำเนิดในประเทศอินเดีย ยางคารายามีสีขาว สีเหลืองอมชมพู จนถึงสีน้ำตาลเข้ม มีกลิ่นคล้ายน้ำส้มสายชู รูปร่างไม่แน่นอน ไม่ละลายน้ำ แต่ดูดซับน้ำและพองตัวคล้ายรังนก ยางคารายาเป็นวัตถุดิบใช้ในอุตสาหกรรมหลายชนิด เช่น การทำฟัน ยา อาหาร สิ่งทอ กระดาษ ยางชนิดนี้ใช้ในอาหารได้ปลอดภัย

เนื่องจากรังนกแท้และรังนกปลอมมีลักษณะที่คล้ายคลึงกันมาก ไม่สามารถบ่งบอกได้จากการสังเกตดู ดังนั้น ในการเลือกซื้อจึงควรพิจารณาดังนี้ คือ มีราคาที่เหมาะสม มีฉลากระบุผู้ผลิตจำหน่าย มีเครื่องหมายรับรองของ อย. หรือท่านผู้ใดสงสัยว่าเป็นรังนกแท้หรือไม่ ให้ส่งตัวอย่างมาที่กรมวิทยาศาสตร์บริการตรวจพิสูจน์